Różnica między obserwacją a wyobraźnią
Jednym z najbardziej przydatnych nawyków, jakie możemy wykształcić, jest nauczenie się oddzielania tego, co faktycznie obserwujemy, od tego, co wnioskujemy.
Brzmi to prosto, ale może być zaskakująco trudne.
Wyobraź sobie, że oglądasz fotografię bez żadnej towarzyszącej jej historii.
Co możemy rozsądnie powiedzieć?
Obiekt wydaje się stosunkowo mały.
Ma zakrzywiony, nieregularny kształt.
Niektóre części jego powierzchni wyglądają ciemniej niż inne.
Jego tekstura wydaje się nierówna.
Są to obserwacje oparte na widocznych cechach.
Teraz rozważ stwierdzenia takie jak:
"Ma głowę."
"Jest ranny."
„Musi być żywe”.
"To jest niebezpieczne."
Te stwierdzenia wymagają dodatkowych założeń.
Mogą być to pewne możliwości, ale nie można ich potwierdzić wyłącznie na podstawie zdjęcia.
Rozróżnienie to staje się szczególnie istotne, gdy obraz jest rozmazany, słabo oświetlony lub brakuje w nim użytecznej skali odniesienia.
Obiekt sfotografowany bardzo blisko aparatu może wydawać się ogromny.
Mały kawałek śmiecia może przypominać złożoną strukturę biologiczną.
Wilgoć może sprawić, że twarda powierzchnia będzie wyglądać na miękką.
Kurz i przebarwienia mogą powodować powstawanie widocznych śladów.
Bez badania fizykalnego i wiarygodnego kontekstu pewność może być niemożliwa.
Nie oznacza to jednak, że nie możemy formułować rozsądnych przypuszczeń.
Oznacza to, że nasze wnioski powinny odpowiadać sile dowodów.
Powiedzenie: „To przypomina starą skorupkę” różni się od stwierdzenia: „Z całą pewnością zidentyfikowano to jako skorupkę pistacji”.
Pierwsze stwierdzenie przekazuje interpretację.
Drugie przedstawia identyfikację jako fakt.
Odpowiedzialna ciekawość wymaga rozpoznania różnicy.
